ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ 80% ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΦΗΜΙΣΜΕΝΗΣ ΝΤΟΜΑΤΑΣ ΡΙΖΩΜΑΤΩΝ. ΑΓΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΓΑ.

Μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές των τελευταίων ετών βιώνει ο αγροτικός κόσμος των Ριζωμάτων Ημαθίας, μετά τη σφοδρή χαλαζόπτωση που έπληξε την περιοχή την Κυριακή 12 Ιουλίου, αφήνοντας πίσω της εικόνες ολοκληρωτικής καταστροφής στις καλλιέργειες της υπαίθριας επιτραπέζιας ντομάτας. Το φαινόμενο χτύπησε την πιο κρίσιμη χρονική στιγμή, μόλις λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της συγκομιδής, προκαλώντας ζημιές που, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, αγγίζουν το 80% των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Η υπαίθρια ντομάτα αποτελεί το σημαντικότερο αγροτικό προϊόν της περιοχής και βασικό εισόδημα για δεκάδες οικογένειες. Οι παραγωγοί είχαν ήδη ολοκληρώσει όλες τις καλλιεργητικές φροντίδες, έχοντας επενδύσει σημαντικά κεφάλαια σε λιπάσματα, φυτοπροστασία, άρδευση, καύσιμα και εργατικά, περιμένοντας πλέον μόνο τη συγκομιδή. Μέσα σε λίγα λεπτά, όμως, οι κόποι μιας ολόκληρης χρονιάς χάθηκαν.

Καταστροφή στην «καρδιά» της παραγωγής

Το χαλάζι έπληξε κυρίως τις περιοχές όπου συγκεντρώνεται η μεγαλύτερη έκταση των καλλιεργειών, όπως η Λεύκας, η Ζαγά Πέτρα, ο Χαρμαντάς, τα Δραχτά Λιβάδια, οι Μπιτούρνες και η Μπάρα. Αντίθετα, οι εκτάσεις που βρίσκονται στα όρια προς τη Σφηκιά και την Πιερία παρουσίασαν σαφώς μικρότερες ζημιές, ενώ τα λιγοστά θερμοκήπια της περιοχής δεν υπέστησαν σημαντικές φθορές.

Ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Ριζωμάτων, Γιώργος Μελιόπουλος, περιγράφει την κατάσταση ως πρωτοφανή.

«Σχεδόν το 80% των στρεμμάτων έχει καταστραφεί ολοσχερώς. Τα φυτά έχουν κοπεί στη μέση, οι καρποί βρίσκονται στο έδαφος και σε πολλά χωράφια έχουν απομείνει μόνο οι πάσσαλοι και τα σχοινιά στήριξης», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Όπως εξηγεί, η καταστροφή περιορίστηκε γεωγραφικά σχεδόν αποκλειστικά στα Ριζώματα, καθώς οι γειτονικές κοινότητες της Σφηκιάς, του Πολυδενδρίου και του Δασκίου δεν επηρεάστηκαν στον ίδιο βαθμό.

Το χειρότερο δυνατό χρονικό σημείο

Η χρονική συγκυρία κάνει το πλήγμα ακόμη πιο βαρύ. Η συγκομιδή της υπαίθριας ντομάτας ήταν προγραμματισμένη να ξεκινήσει στις 25 Ιουλίου, γεγονός που σημαίνει ότι οι παραγωγοί είχαν ήδη καλύψει σχεδόν το σύνολο των εξόδων της χρονιάς.

Σε αντίθεση με μια ζημιά που θα συνέβαινε νωρίτερα στην καλλιεργητική περίοδο, όταν υπάρχει η δυνατότητα επαναφύτευσης ή περιορισμού των απωλειών, η συγκεκριμένη θεομηνία ουσιαστικά μηδένισε το εισόδημα της χρονιάς.

Οι παραγωγοί είχαν ολοκληρώσει κάθε αναγκαία εργασία, από τη λίπανση και τη φυτοπροστασία μέχρι την άρδευση και τη στήριξη των φυτών, αναμένοντας απλώς τη συγκομιδή. Το χαλάζι ήρθε τη στιγμή που οι καρποί είχαν αποκτήσει εμπορική αξία, μετατρέποντας την καταστροφή σε ολοκληρωτική οικονομική απώλεια.

Μονοκαλλιέργεια με υψηλή αξία

Η υπαίθρια ντομάτα των Ριζωμάτων αποτελεί προϊόν με ιδιαίτερη αναγνωρισιμότητα στην ελληνική αγορά. Κάθε χρόνο καλλιεργούνται περίπου 300 έως 400 στρέμματα, με μέσες αποδόσεις που κυμαίνονται από 8 έως 12 τόνους ανά στρέμμα.

Τα τελευταία χρόνια οι τιμές παραγωγού έχουν διαμορφωθεί σε ιδιαίτερα ικανοποιητικά επίπεδα, συχνά πάνω από το ένα ευρώ ανά κιλό, γεγονός που καθιστά την καλλιέργεια ιδιαίτερα σημαντική για την τοπική οικονομία.

Ταυτόχρονα, όμως, πρόκειται για μία από τις πλέον δαπανηρές καλλιέργειες. Η αύξηση του κόστους παραγωγής τα τελευταία χρόνια σε λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά προϊόντα, καύσιμα και εργατικά έχει μειώσει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών.

Για τον λόγο αυτό, η απώλεια της φετινής παραγωγής δημιουργεί σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, καθώς πολλοί αγρότες θα κληθούν να καλύψουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις χωρίς να έχουν έσοδα από τη βασική τους δραστηριότητα.

Ξεκίνησαν οι αυτοψίες του ΕΛΓΑ

Από τις πρώτες ημέρες μετά τη θεομηνία, κλιμάκια του ΕΛΓΑ βρέθηκαν στην περιοχή προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία καταγραφής των ζημιών.

Οι παραγωγοί καλούνται να υποβάλουν τις προβλεπόμενες δηλώσεις, ώστε να ακολουθήσουν οι επιτόπιες εκτιμήσεις, η έκδοση των πορισμάτων και στη συνέχεια η διαδικασία αποζημίωσης σύμφωνα με τον Κανονισμό Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής.

Ωστόσο, η μεγάλη αγωνία δεν αφορά μόνο το ύψος της αποζημίωσης, αλλά κυρίως τον χρόνο καταβολής της. Οι αγρότες επισημαίνουν ότι χωρίς γρήγορες πληρωμές θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να χρηματοδοτήσουν την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.

Τα αιτήματα των αγροτών

Ο Αγροτικός Σύλλογος «Πιερίων» Ημαθίας ζητά την άμεση κινητοποίηση όλων των αρμόδιων υπηρεσιών, ώστε να ολοκληρωθούν χωρίς καθυστέρηση οι καταγραφές των ζημιών.

Παράλληλα, διεκδικεί αποζημίωση στο 100% των απωλειών σε παραγωγή, φυτικό κεφάλαιο και αγροτικές υποδομές, χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες και πρόσθετες προϋποθέσεις.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Τομεακή Επιτροπή Ημαθίας του ΚΚΕ, η οποία ζητά πλήρη αποζημίωση της πραγματικής ζημιάς, άμεση καταβολή προκαταβολών, πάγωμα των οικονομικών υποχρεώσεων των πληγέντων προς τράπεζες, Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και παρόχους ενέργειας, καθώς και αλλαγή του κανονισμού λειτουργίας του ΕΛΓΑ με αποκλειστική κρατική χρηματοδότηση.

Δήλωση στήριξης από τον Θανάση Δέλλα

Τη συμπαράστασή του στους παραγωγούς εξέφρασε και ο αντιδήμαρχος Κοινωνικών Υποθέσεων του Δήμου Βέροιας και δημοτικός σύμβουλος της Δημοτικής Ενότητας Μακεδονίδος, Θανάσης Δέλλας.

Σε δήλωσή του υπογραμμίζει ότι οι αγρότες δεν χρειάζονται λόγια συμπάθειας αλλά άμεσες, αντικειμενικές εκτιμήσεις από τον ΕΛΓΑ και γρήγορες αποζημιώσεις.

Όπως επισημαίνει, η ντομάτα των Ριζωμάτων αποτελεί μία ιδιαίτερα απαιτητική και υψηλού κόστους καλλιέργεια, η οποία ουσιαστικά συντηρεί την τοπική οικονομία και εξασφαλίζει το εισόδημα δεκάδων οικογενειών της περιοχής.

Μικρή ελπίδα για περιορισμένη παραγωγή

Παρά το μέγεθος της καταστροφής, οι παραγωγοί αφήνουν ένα μικρό περιθώριο αισιοδοξίας. Όσα φυτά δεν έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά ενδέχεται να αναβλαστήσουν και να δώσουν μια περιορισμένη όψιμη παραγωγή προς τα τέλη Αυγούστου.

Ωστόσο, ακόμη και αυτό το αισιόδοξο σενάριο δεν μπορεί να αναπληρώσει τις τεράστιες απώλειες της φετινής χρονιάς, καθώς η μεγαλύτερη ποσότητα της παραγωγής, που θα διατίθετο στην αγορά μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, έχει ήδη χαθεί.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η υπόθεση των Ριζωμάτων δεν αφορά μόνο μια μεγάλη αγροτική ζημιά. Αφορά την επιβίωση μιας ολόκληρης τοπικής οικονομίας που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην καλλιέργεια της υπαίθριας ντομάτας.

Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από την ταχύτητα ολοκλήρωσης των εκτιμήσεων και κυρίως από τον χρόνο καταβολής των αποζημιώσεων. Οι παραγωγοί γνωρίζουν ότι η καταγραφή των ζημιών θα ολοκληρωθεί. Εκείνο που ζητούν είναι να μη χρειαστεί να περιμένουν μήνες ή και χρόνια για να λάβουν την οικονομική στήριξη που θα τους επιτρέψει να καλλιεργήσουν ξανά.

Για τους κατοίκους των Ριζωμάτων, η φετινή χαλαζόπτωση δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη θεομηνία. Είναι ένα πλήγμα που δοκιμάζει την αντοχή ολόκληρης της τοπικής κοινωνίας και αναδεικνύει, για ακόμη μία φορά, την ανάγκη ταχύτερης και αποτελεσματικότερης στήριξης του πρωτογενούς τομέα απέναντι στα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Κώστας Τσιμόπουλος / Εφημερίδα «Βέροια»